• O nas ikona
  • Miniatura konspektu
    Karolina Oleksiejuk

    Igraszki z władzą – przed spotkaniem z "Szewcami”

    Zajęcia mają na celu wprowadzenie uczniów w twórczość Witkacego, w szczególności zaś służą przybliżeniu tematyki i konwencji dramatu „Szewcy”. Młodzież w trakcie lekcji badać będzie problem władzy, przyglądając się mu z Witkacowskich perspektyw. Zajęcia można poprowadzić jako wprowadzenie do lektury lub omówienia tego dramatu.

    Grupa wiekowa Wiek 16-19 lat
    Rodzaj zajęć język polski
    Miejsce sala lekcyjna
    Czas 90 minut
    Cel zajęć
    • przybliżenie uczniom problematyki „Szewców” Witkacego;
    • otwarcie na oryginalną, groteskową konwencję dramatu Witkacego;
    • poszerzenie wiedzy uczniów na temat różnych obszarów twórczości Witkacego;
    • pobudzenie kreatywności uczniów.
    Metody pracy rozmowa kierowana, pokaz, improwizacje ruchowe

    Przygotowanie do zajęć

    Zadanie dla ucznia

    Na zajęciach poprzedzających lekcję poproś uczniów, by obejrzeli esej telewizyjny „Witkacy ID”, zwracając szczególną uwagę na stworzoną przez Witkacego serię zdjęć z minami. Upewnij się również, że w danej klasie zostało już wprowadzone pojęcie groteski.

    Aranżacja przestrzeni

    Porozsuwaj ławki pod ściany klasy, aby wygospodarować jak najwięcej wolnej przestrzeni. Krzesła ustaw w kole.

    Środki dydaktyczne
    • rzutnik,
    • reprodukcje wybranych portretów Witkacego, dobrze ilustrujących założenia Firmy Portretowej „S.I. Witkiewicz”,
    • arkusz szarego papieru lub brystolu,
    • plik kartek samoprzylepnych,
    • wydrukowane z załącznika karteczki ze wskazówkami dotyczącymi charakteru minietiudy.

    Przebieg zajęć

    diamond icon
    diamond icon

    1. Mina moja dzisiejsza 15 min.

    Rozpocznij więc od rozgrzewki. Poleć uczniom, aby stanęli w kole zwróceni do siebie. Wybierz z grupy osobę, która będzie pełnić rolę „ceremoniarza”. Zadaniem tej osoby będzie rozpoczęcie pokazu min (na dowolny znak) oraz wskazywanie osób, których miny uczniowie spróbują zinterpretować (podzielić się tym, jak ją odczytują). Wyjaśnij klasie, że na znak ceremoniarza wskazana osoba ma oddać za pomocą miny swój dzisiejszy nastrój. Zadbajcie o to, aby – wzorem Witkacowskich portretów – mina była wyrazista i oddawała to, czego dziś doświadczyliście. Możecie też dodać rekwizyt.

    Interpretujcie na forum miny osób wybranych przez ceremoniarza.

     

    Podczas tego ćwiczenia rozgrzewkowego staraj się pilnować, aby ta część zajęć nie trwała zbyt długo. Jeśli w klasie jest mało uczniów, może uda się wskazać i omówić wszystkie miny. W klasach liczniejszych ceremoniarz może wskazać zaledwie kilka osób.  Jako podsumowanie tej części zajęć zachęć uczniów do krótkiej refleksji, czy łatwo im było określić stan ducha osób, których miny interpretowaliśmy; co sprzyja trafnej interpretacji, co ją ogranicza.  

    2. Skojarzenia z władzą 30 min.

    1. Zapowiedz klasie, że kolejne ogniwo lekcji poświęcone będzie problematyce władzy. Podkreśl, że jest to temat podjęty przez Witkacego w dramacie „Szewcy”. Podziel klasę na cztero-pięcioosobowe grupy (doboru może dokonać także wybrany wcześniej ceremoniarz) – niech zaaranżują miejsce do pracy dla siebie. Rozdaj zespołom samoprzylepne karteczki i poleć, aby w grupach zapisali swoje skojarzenia ze słowem WŁADZA. Na tę część zajęć przeznacz ok. 10 minut.

    2. Wróćcie do wspólnego kręgu. Połóż na środku duży arkusz szarego papieru z napisem WŁADZA. Poleć uczniom, aby zaprezentowali swoje słowa kluczowe związane z władzą, komentując je i jednocześnie przyklejając na arkusz szarego papieru. Zachęcaj uczniów do tego, aby hasła powtarzające się lub podobne grupowali obok siebie. W ten sposób zbudowana zostanie mapa mentalna, którą uczniowie wykorzystają w kolejnym ćwiczeniu.

     

    Zadbaj o to, aby po skończonej pracy mapa została umieszczona w widocznym miejscu. Możesz powiesić ją na tablicy lub zostawić na środku kręgu.

    Na koniec tego ćwiczenia porozmawiaj z młodzieżą o ogólnym obrazie władzy wyłaniającym się z ich mapy mentalnej, a także o przyczynach takiego widzenia władzy przez młodych ludzi. Tego typu podsumowanie można będzie w kolejnych lekcjach skonfrontować z Witkacowskim widzeniem tego problemu.

    3. Zabawa w teatr 45 min.

    Przed przystąpieniem do zadania teatralnego konieczne będzie nieco dłuższe wprowadzenie. Wyjaśnij uczniom, że zabawa polega na stworzeniu minietiudy na temat władzy. Inspiracją do jej powstania powinna być wypracowana we wcześniejszych działaniach mapa myśli. Młodzież podzielona zostanie na nowe cztery grupy, a każda grupa będzie przedstawiać władzę z nieco innej perspektywy. Te perspektywy pochodzą od samego Witkacego i jego firmy portretowej (zał. 1), w której oferował klientom portrety różnego typu, między innymi: portrety „wylizane”, „obiektywne”, „demoniczne” lub tworzone pod wpływem różnorodnych środków psychoaktywnych (tu warto pokazać młodzieży wybrane portrety dostępne w sieci). Upewnij się, czy uczniowie dobrze rozumieją polecenie, a następnie losowo rozdaj zespołom karteczki, na których znajdą wskazówki, jaki charakter ma mieć portret władzy stworzony przez ich grupę (zał. 2).

    TYP A

    „WYLIZANY”, czyli idealizacja władzy

    TYP B

    „OBIEKTYWNY”, czyli najbardziej realistyczny

    TYP C

    „DEMONICZNY”, czyli eksponujący negatywne aspekty władzy

    TYP D

    „Z DODATKIEM GROTESKI”, czyli prezentujący władzę w sposób absurdalny, przerysowany i oddający kontrasty

     

    Na wykonanie zadania przeznacz ok. 20-30 minut.

    Po prezentacji omów z młodzieżą każdą z etiud. Możesz posłużyć się pytaniami:

    - jak została przedstawiona władza w etiudzie? jakimi środkami uzyskano zamierzony cel?

    - dlaczego uczniowie wybrali konkretne środki wyrazu?

    - jak odebrali etiudę widzowie?

     

    Dobrym zamknięciem omówienia tego ćwiczenia i jednocześnie wprowadzeniem do zagadnień podejmowanych na kolejnych zajęciach będzie zwrócenie szczególnej uwagi na etiudę sięgającą po groteskę. Na jej podstawie przypomnij uczniom najistotniejsze cechy groteski. Etiuda ta będzie jednocześnie dobrym punktem odniesienia podczas omawiania groteskowości dramatu „Szewcy”.

    Jeśli zajęcia są wprowadzeniem do lektury „Szewców”: w zakończeniu zajęć możesz poprosić uczniów o odniesienie swoich przemyśleń w temacie władzy do dotychczas poznanych utworów i poprosić ich o przypomnienie tekstów, w których pojawia się ten temat. Jakie tekst szczególnie został im w pamięci? Jak ukazano w nich władzę? 

    Materiały do pobrania

    diamond icon
    diamond icon

    Zobacz też

    diamond icon
    diamond icon

    O autorach

    diamond icon
    diamond icon

    Karolina Oleksiejuk

    Ukończyła filologię polską i historię sztuki na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim. Od ponad dwudziestu lat uczy języka polskiego. Instruktorka recytacji, opiekunka Dyskusyjnego Klubu Filmowego „Chopin”. Pracuje z młodzieżą na lekcjach i poza nimi: uczy, stara się rozwijać ich pasje i talenty, wprowadza w świat literatury, kina, teatru, sztuk plastycznych.

    avatar

    Podobne konspekty

    diamond icon
    diamond icon
    Wiek 16-19 lat
    miniaturka Dorota Ogrodzka

    Władza

    Wiek 16-19 lat
    miniaturka Natalia Koza, Paulina Nowak-Drapińska, Monika Maciewicz

    Jak zostać królem?

    Wiek 10-13 lat
    miniaturka Agata Pietrzyk-Sławińska

    Bajki o władzy