• O nas ikona
  • Miniatura konspektu
    Joanna Krukowska-Gulik

    Współczesność w krzywym zwierciadle – o satyrze na przykładzie „Żony modnej"

    Zajęcia zapoznające uczniów z gatunkiem satyry na przykładzie „Żony modnej” Ignacego Krasickiego. Uczniowie poznają cechy tego typu utworów i identyfikują je w tekście. Następnie wybierają współczesne zjawiska, które chcieliby poddać krytyce, i tworzą satyry na ich temat.

    Grupa wiekowa Wiek 13-16 lat
    Rodzaj zajęć język polski
    Miejsce sala lekcyjna, korytarz szkolny
    Czas 90 minut
    Cel zajęć
    • zapoznanie z cechami gatunkowymi satyry;
    • przyjrzenie się aktualnym postawom ludzkim i stworzenie na ich temat satyr.
    Metody pracy improwizacje ruchowe, gry i zabawy teatralne

    Przygotowanie do zajęć

    Zadanie dla ucznia

    Poproś o przeczytanie satyry „Żona modna".

    Aranżacja przestrzeni

    Przestrzeń do pracy w kole na początku zajęć (można skorzystać z korytarza szkolnego).

    Środki dydaktyczne

    Tekst satyry „Żona modna". Kartki do zapisania tekstu własnej satyry.

    Przebieg zajęć

    diamond icon
    diamond icon

    1. Rozgrzewka – satyryczne miny 5 min.

    Zaproś uczniów do koła. Zapowiedz, że podczas zajęć zajmiecie się utworem „Żona modna”. Zaczniecie od rozgrzewki. Rozmasujcie kolistymi ruchami swoją twarz – czoło, skronie, policzki i żuchwę. Zapytaj uczniów, jaką minę ich zdaniem najczęściej przyjmuje tytułowa żona modna. Daj czas, by każdy spróbował ją znaleźć i zaprezentować osobom stojącym obok. Po chwili poproś, aby uczniowie wykonali je jeszcze raz, ale w sposób przerysowany, karykaturalny. Następnie zaproponuj, by dodawali do nich dźwięki (w zależności od tego, jakie miny wymyślą uczniowie, np. cmokanie). W ten sposób rozgrzejecie się przed wspólnym czytaniem satyry.

    2. Wspólne czytanie 15 min.

    Podziel uczniów na grupy/pary, rozdaj fragmenty satyry i poprosić o przedstawienie ich swoimi słowami – osoby w parach wcielają się w wybrane postaci i improwizują w parach swoją wersję dialogu.

    3. Rozmowa 10 min.

    Porozmawiajcie o przeczytanej satyrze. W rozmowie skorzystaj z poniższych pytań:

    - jakie są wrażenia uczniów po lekturze?

    - jakie tematy ich porusza ten tekst?

    - czy dostrzegają podobne zachowania wokół siebie?

    Następnie powiedz, że Krasicki wskazuje na określone zjawisko społeczne, które funkcjonowało w jego czasach i opisuje jego przejawy w krzywym zwierciadle. Poproś uczniów, żeby zastanowili się nad tym, jakie zauważają we współczesności kwestie – związane z obyczajami, zjawiskami społecznymi, które ich zdaniem mogłyby dziś podlegać krytyce. Zapiszcie je na dużym arkuszu/tablicy.

    4. Satyra – cechy gatunkowe 20 min.

    Pokaż uczniom planszę, na której zapisane są cechy charakterystyczne dla satyry, takie jak:

    • krytykuje ukazywane w niej zjawiska, obyczaje, politykę lub stosunki społeczne;
    • prezentuje świat poprzez komiczne wyolbrzymienie (świat w krzywym zwierciadle),
    • karykaturalnie ukazuje postaci (są to typy ludzkie, nie konkretni ludzie),
    • wyraża krytykę zjawiska, ale nie proponuje żadnych rozwiązań pozytywnych;
    • satyra posługuje się monologiem, dialogami, elementami narracji lub portretowej prezentacji, przez co pod względem formy ten gatunek liryczny nosi także cechy epiki i dramatu;
    • kończy się celną puentą będącą wnioskiem z przedstawionych sytuacji, mającą skłonić do zastanowienia.

    Podziel klasę na sześć grup i każdej przydziel inną cechę. Zadaniem grupy jest sprawdzenie, czy w „Żonie Modnej" można znaleźć daną cechę i znalezienie na to przykładów. Każda grupa prezentuje swoje wnioski na forum.

    Na tym etapie możecie zakończyć zajęcia dotyczące satyry gatunku. Dalsza część konspektu zajęć przedstawia propozycję tworzenia przez uczniów własnych utworów satyrycznych, w których poddadzą krytyce wybrane przez siebie zjawiska.

    5. Piszemy satyry 25 min.

    Pozostańcie w grupach. Zapowiedz, że teraz zespoły będą miały okazję stworzyć własne satyry. To zadanie będzie miało kilka kroków:

    Krok 1: Poproś, aby każdy zespół zaczął od określenia tematu swojej satyry – niech zastanowią się, jakie współczesne zjawisko chcieliby poddać krytyce w satyrycznym ujęciu. 

    Krok 2: Poleć, aby zespół porozmawiał o tym, jakie elementy/przejawy wybranego zjawiska chcą umieścić w swoim tekście. 

    Niech każda grupa wymyśli związany z tym tematem tytuł i zapisze go na kartce papieru.

    Krok 3: Poproś o stworzenie satyry.

    Krok 4: Niech grupy wybiorą formę prezentacji satyry – ważne jest to, żeby brali w niej udział wszyscy członkowie zespołu.

    6. Prezentacja i rozmowa 15 min.

    Zacznijcie od wysłuchania kolejnych satyr i nagrodźcie je brawami. Porozmawiaj z uczniami o tym, jakie zjawiska podległy satyrze w prezentacjach. Zapytaj o to, które tematy satyr były dla nich ważne/ciekawe? W jaki sposób poszczególne satyry traktowały opisywane zjawisko? Możecie przyjrzeć się każdej z nich poprzez pryzmat poznanych cech gatunku.

    Zobacz też

    diamond icon
    diamond icon

    O autorach

    diamond icon
    diamond icon

    Joanna Krukowska-Gulik

    Pedagożka teatru, tutorka, animatorka społeczno-kulturalna.
    Współtworzy Dział Pedagogiki Teatru w Instytucie Teatralnym im.
    Zbigniewa Raszewskiego, pracuje przy programie Lato w teatrze.
    Członkini Stowarzyszenia Pedagogów Teatru, gdzie m. in. wraz z
    Dominiką Szulc współprowadziła grupę nieLETNICH krytyków teatralnych.
    Z rodzicami i dziećmi przygotowywała performans w przestrzeni wystawy
    w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN oraz spektakl „Letnie wakacje.
    Niezła propozycja". Z Fundacją Sztukmistrze współtworzyła „Zgubowisko”
    – familijny spektakl nowocyrkowego. Prowadzi grupę młodzieżową w
    Ośrodku Kultury „Arsus”. Autorka scenariuszy na portalu Teatroteka
    Szkolna oraz publikacji pedagogiczno-teatralnych. Uwielbia ludzi i
    uwielbia tańczyć, a najbardziej tańczyć z ludźmi.

    avatar

    Podobne konspekty

    diamond icon
    diamond icon
    Wiek 10-13 lat
    miniaturka Agata Pietrzyk-Sławińska

    Bajki o władzy

    Wiek 13-16 lat
    miniaturka Karolina Pluta

    Co ty masz na sobie?!