Konspekt zajęć

Tropem fortepianu Chopina

pozalekcyjne
Wiek 16-19 lat
25.11.2021 autor: Weronika Łucyk

tagi

język polski, tworzenie pracy plastycznej, przekład interdyscyplinarny, poezja, C.K. Norwid, praca z utworem muzycznym, Fryderyk Chopin, muzyka klasyczna

czas

90min

Punktem wyjścia do pracy nad „Fortepianem Chopina" Cypriana Kamila Norwida jest wspólne słuchanie utworów kompozytora i poszukiwanie w nich obrazów. Następnie uczniowie potraktują wiersz jak album obrazów i zastanowią się, jaką drogę przeszedł tytułowy fortepian.

cele zajęć

  • doskonalenie analizy i interpretacji tekstu literackiego;
  • tworzenie własnych pracy inspirowanych muzyką (przekład interdyscyplinarny);
  • rozwijanie umiejętności pracy z tekstem kultury – twórczego czytania i słuchania oraz przetwarzania.

Metody pracy

rozmowa , ćwiczenia plastyczne, ćwiczenia muzyczne

Przygotowanie do zajęć

środki dydaktyczne

Kartki A4 (w pierwszym etapie po dwie kartki dla każdego ucznia, w drugim etapie zestawkilkunastu kartek dla każdego zespołu). Urządzenie do odtwarzania muzyki (może być głośnik, który można podłączyć do telefonu lub laptopa – ważne, aby jakość dźwięku była dobra).

aranżacja przestrzeni

Przestrzeń dostosowana do pracy w grupach przy stolikach.

zadanie dla ucznia

dodatkowy opis

przebieg zajęć

1

Dźwięki muzyki

1. Zapowiedz uczniom, że za chwilę wysłuchacie dwóch trzyminutowych utworów Fryderyka Chopina. Rozdaj każdemu uczniowi dwie kartki w formacie A4 i poproś, by użyli ich do zapisania swoich skojarzeń z muzyką w wybranej formie (na osobnej kartce dla każdego utworu):

- pojedyncze słowa czy krótkie sformułowania określające np. obrazy, uczucia, które wywołuje w nich muzyka,

- krótki wiersz lub opowiadanie,

- rysunek,

- kolaż słów i obrazów.

Uczniowie mogą tworzyć w trakcie słuchania, a po zakończeniu każdego utworu będą mieli jeszcze minutę na pracę.

Zachęć uczniów, aby potraktowali to zadanie jak zabawę i dali się ponieść muzyce. W tym zadaniu nie ma dobrych i złych odpowiedzi. Niech podążają za tym, co podpowiada im wyobraźnia.
 

Uwaga: Wybierz utwory solowe na fortepian, najlepiej w różnorodnej temperaturze emocjonalnej.

Przykładowe utwory:

Preludium op.28 nr 6

Etiuda rewolucyjna

2. Gdy prace będą gotowe, podziel uczniów na kilka cztero-pięcioosobowych grup. Zapowiedź, że prezentacja tekstów i rysunków nastąpi w grupach w dwóch rundach – po jednej dla każdego z utworów Chopina. Niech uczestnicy porozmawiają o tym, jak zinterperetowali każdy z utworów. Daj uczniom 5 minut na rozmowę w każdej rundzie. 

3. Na koniec porozmawiajcie wspólnie o muzyce Chopina: jakie uczniowie mają wrażenia? Czym dla nich jest dźwięk fortepianu?

30 min
2

Fortepian Chopina. Rozczytywanie wiersza

1. Przeczytajcie wspólnie wiersz Norwida. Zapytaj o pierwsze wrażenia z lektury i sprawdź, czy są jakieś słowa lub wyrażenia, których uczniowie nie rozumieją – jeśli tak, wyjaśnijcie je na forum.

2. Zapowiedz, że w tym zadaniu potraktujecie wiersz jak album obrazów. Poproś, by uczniowie zostali w zespołach i przeczytali wiersz jeszcze raz – traktując każdą strofę jak osobny obraz. Niech uczniowie uruchomią wyobraźnię i spróbują zwizualizować to, co opisuje Norwid. Co mogłoby się znaleźć na każdym z obrazów? Niech uwzględnią kolorystykę i kompozycję obrazu. Jeśli chcą – mogą szkicować. Zaznacz, że uczniowie mają tu dowolność – obrazy mogą być realistyczne, symboliczne lub abstrakcyjne. Uczniowie mogą też odwołać się do dzieł konkretnych malarzy lub fotografów, jeśli kojarzą im się z tekstem Norwida.

3. Poproś grupy, aby spojrzały na stworzony przez siebie album jeszcze raz: niech w centrum ich uwagi znajdzie się teraz tytułowy fortepian Chopina. W jaki sposób jest on obecny w wierszu? Niech postarają się prześledzić historię instrumentu ukazaną w utworze – jaką drogę on przechodzi?

Pytania pomocnicze: W jakich obrazach został ukazany w tekście fortepian Chopina? Jak jest przedstawiany przez podmiot liryczny w kolejnych obrazach i czego jest symbolem?

4. Poproś, aby na koniec grupa wybrała trzy kluczowe obrazy w utworze odnoszące się do fortepianu. W ramach prezentacji uczniowie mogą omówić zagadnienie lub przygotować zestaw trzech rysunków. Daj grupom 10 minut na przygotowanie.

5. Następnie przedstawcie wyniki na forum – obejrzyjcie powstałe sekwencje obrazów. Jaka „droga fortepianu” wyłania się z przygotowanych przez Was zestawów kadrów?

45 min
3

Podsumowanie

Zapytaj uczniów o wrażenia związane z poszukiwaniem obrazów w muzyce i w tekście. Czy zajęcia wpłynęły na to, w jaki sposób uczniowie postrzegają Chopina i jego twórczość?

15 min