Konspekt zajęć

Miejsce – o przestrzeni w opowiadaniu Andrzeja Stasiuka

lekcja
Wiek 16-19 lat
06.05.2021 autor: Agata Łukaszewicz

tagi

język polski, praca z tekstem, tworzenie słuchowiska, interpretacja głosowa, praca z głosem

czas

90min

Uczestnicy zajęć analizują opowiadanie Andrzeja Stasiuka „Miejsce" (z tomu „Opowieści galicyjskie"), zwracając uwagę na perspektywę bohaterów. Spróbują przyjrzeć się tytułowemu miejscu oczami narratora, turysty i starca, a swoimi obserwacjami podzielą się w formie słuchowiska. 

cele zajęć

  • rozmowa o przestrzeni w utworze „Miejsce” Andrzeja Stasiuka;
  • tworzenie słuchowiska.

Metody pracy

rozmowa kierowana, praca z tekstem, pokaz, improwizacje słowne, ćwiczenia głosowe

Przygotowanie do zajęć

środki dydaktyczne

Tekst opowiadania „Miejsce" - egzemplarz dla każdego ucznia. Karteczki typu post-it.

aranżacja przestrzeni

Przestrzeń do pracy w grupach. 

zadanie dla ucznia

dodatkowy opis

Aby poprowadzić zajęcia online:

- oś czasu możecie stworzyć i uzupełniać, korzystając z narzędzia Whiteboard w Zoomie lub z Jamboarda;

- zespoły mogą używać Jamboarda podczas etapów od drugiego do czwartego;

- pracę w grupach zrealizujcie w pokojach. Poproś całą klasę o wyłączenie kamer na czas prezentacji.

przebieg zajęć

1

Oś czasu

Zamieść w przestrzeni klasy oś czasu z zaznaczonym punktem TERAZ (narysuj ją na dużym kartonie lub tablicy). Poproś, by uczniowie ustawili się w szeregu zgodnie ze swoją datą urodzenia – od najstarszego do najmłodszego – jak na osi czasu. Niech spróbują to zrobić bez użycia słów. Sprawdźcie, czy się to udało? Podziel szereg na zespoły trzy-czteroosobowe.

5 min
2

Ludzie na osi czasu

Usiądźcie w grupach. Każdy zespół wybiera jednego z bohaterów opowiadania „Miejsce": narratora, turystę oub 90-letniego starca. Poleć, żeby każdy zespół zastanowił się, co wie o swojej postaci po lekturze tekstu:

- kim jest? 

- z jakiej perspektywy patrzy na cerkiew?

- co wie o tym miejscu, a czego nie?

Po tej rozmowie poproś, aby każdy zespół zaznaczył na osi, w jakiej przestrzeni czasowej ta postać ma kontakt z cerkwią (użyjcie różnych kolorów dla bohaterów, żeby zaznaczyć punkty i etapy). Zachęć uczniów do szukania oznaczeń, które ich zdaniem najlepiej oddają związek bohatera z miejscem. Podyskutujcie o zaproponowanych rozwiązaniach.

10 min
3

Różni ludzie, jedno miejsce

Poleć uczniom, żeby przyjrzeli się teraz, w jaki sposób wybrany przez zespół bohater odbiera cerkiew. Niech sięgną do tekstu i wezmą pod uwagę wrażenia wszystkich zmysłów:

- co ten bohater słyszy? (czy to zawsze realne głosy/dźwięki?),

- czego dotyka? (jakie to faktury?),

- jakie zapachy czuje? (starości/nowości/natury),

- co widzi? (pomyślcie o konstrukcji architektonicznej cerkwi, elementach przyrody, przedmiotach z cerkwi, które pojawiają się w tekście.)

Zapiszcie hasłowo na kartkach samoprzylepnych wszystkie wrażenia, które towarzyszą bohaterom w cerkwi.

20 min
4

Ludzie mówią o miejscu

1. Powiedz uczniom, że na tym etapie ich zadaniem jest zastanowienie się, w jaki sposób wybrany przez nich bohater mógłby mówić o cerkwi i stworzenie przykładowych wypowiedzi tej postaci. Poleć, aby każda grupa stworzyła zestaw sformułowań, które mogłaby wypowiedzieć ta postać, korzystając z zapisanych w poprzednim ćwiczeniu haseł. Scharakteryzujcie bohatera poprzez sposób mówienia: pamiętajcie, żeby sięgnąć po rytm, tempo, intonację, barwę, modulację, stosowanie pauzy, które mogłyby być właściwe temu bohaterowi. Spróbujcie wykorzystać wszystkie zapisane przez Was w poprzednim ćwiczeniu hasła – niech każda osoba w grupie wybiera kolejno jedno i wypowiada je, wykorzystując poszczególne środki charakteryzujące bohatera.

2. Kiedy uczniowie będą mieli gotowy zestaw wypowiedzi, niech zaprojektują kolejność wypowiadanych haseł tak, by powstał z nich kolaż dźwiękowy. Zaznacz, że hasła mogą się powtarzać, zapętlać, wracać w różnych momentach. Postarajcie się oddać klimat/atmosferę przestrzeni cerkwi oraz perspektywę danej postaci. Zapowiedz zespołom, że ich zadaniem będzie zaprezentowanie przygotowanego słuchowiska na forum.

35 min
5

Przestrzeń na osi czasu

1. Zaproś zespoły do prezentacji słuchowisk. Wysłuchajcie ich przy zgaszonym świetle lub z zamkniętymi oczami (chodzi o pozbawienie bodźców wzrokowych i uruchomienie wyobraźni).

2. Zachęć uczniów do podzielenia sie swoimi wrażeniami. Jak klimat cerkwi został oddany w słuchowiskach? Jak zmieniał się on w czasie? Zamieśćcie swoje wnioski na osi czasu –  gdzie sytuują się różne elementy Waszej narracji o cerkwi? Czym różniły się od siebie wizje cerkwi? Jak zmieniło się tytułowe miejsce z biegiem czasu? 

20 min

Zobacz także

  • Andrzej Stasiuk, „Miejsce" [w:], tegoż, „Opowieści Galicyjskie", Wołowiec 2016.