Konspekt zajęć

Opowieści z czterech stron świata: Skandynawia

lekcja
Wiek 6-10 lat
26.01.2021 autor: Katarzyna Piwońska, konsultacja: Justyna Kieruzalska

tagi

praca z przedmiotem, tworzenie pracy plastycznej, cykl zajęć, zadanie scenograficzne, animacja przedmiotu, teatr lalkowy

czas

90min

„Opowieści z czterech stron świata" to konspekty zajęć, dzięki którym uczniowie poznają historie pochodzące z różnych kultur. Powstały one na bazie filmów opracowanych przez Fundację Ogrody Muzyczne w ramach projektu „Migane Bajko-dźwięki". Wszystkie filmy zostały zrealizowane z udziałem opowiadaczy, muzyków i tłumaczek języka migowego – można je więc wykorzystywać zarówno w pracy z dziećmi słyszącymi, jak i posługującymi się językiem migowym w komunikacji.

Uczniowie poznają skandynawską wersję opowieści „O stworzeniu świata". W tej historii skandynawscy bogowie ożywiają dwie kłody i tak powstają pierwsi ludzie. Uczestnicy zajęć sprawdzą, co trzeba zrobić, by martwe przedmioty ożyły i spróbują sił w roli animatorów.

cele zajęć

  • poznanie skandynawskiej opowieści i podstawowych informacji na temat Skandynawii;
  • przyjrzenie się motywom życia i tworzenia w przedstawionej historii.

Metody pracy

rozmowa kierowana, pokaz fragmentów filmu lub spektaklu , ćwiczenia plastyczne, animacja przedmiotu

Przygotowanie do zajęć

środki dydaktyczne

Kartki A4 lub A3 (po jednej dla każdego ucznia). Projektor z ekranem / tablica multimedialna do wyświetlenia obrazów z załącznika i filmu.  Odtwarzacz plików audio. Głośniki.

Przedmioty do animacji: patyki, liście, szyszki, kawałki drewna.

aranżacja przestrzeni

W pierwszej części zajęć: przestrzeń do pracy w kręgu.

W drugiej części zajęć: stoliki / ławki ustawione jako stanowiska do pracy plastycznej grup.

zadanie dla ucznia

dodatkowy opis

Wskazówki do poprowadzenia zajęć online:

- Aby poprowadzić zajęcia zdalnie, skorzystaj z programu umożliwiającego korzystanie z kamer (np. Zoom).

- Etap „Na północ!": poprowadź go zgodnie z opisem. Zdjęcia Skandynawii wyświetlaj, korzystając z opcji Share Screen. Zrezygnuj z pokazywania scenek – zamiast tego zwróć uwagę dzieci, że na otrzymanych zdjęciach brakuje ludzi. Zapytaj, co mogliby robić w miejscach ukazanych na fotografiach.

- Etap „Jak powstał człowiek?": poprowadź go zgodnie z opisem.

- Etap „Ożywiamy… kłodę!": poproś dzieci, by wybrały z domowych przedmiotów dowolną rzecz, którą spróbujecie ożywić tak, jak skandynawcy bogowie ożywili kłody. W działaniach w parach możesz korzystać z opcji Breakout Rooms, by podzielić uczniów na pokoje.

- Etap „Jak wyglądał świat?: poproś dzieci, by narysowały wybraną krainę. Zaprezentujcie rysunki do kamery.

- Etap "Podsumowanie": poprowadź go zgodnie z opisem.

 

Informacje o utworze w załączniku:

Materiał opracowany przez Fundację Ogrody Muzyczne. 

„Sparve Lilla" Polka z Arviki, Värmland/Szwecja (nyckelharpa, flet alikwotowy, harfa, lira korbowa).

Wykonawcy:

Olena Yeremenko - Nyckelharpa, Moraharpa, śpiew

Barbara Derlak - Harfa Celtycka, bębenek obręczowy, śpiew

Anton Korolyov - Bouzouki, Sackpipa, Lira Korbowa, śpiew

Sebastian Welądek - Flet alikwotowy, drumla, bębenek obręczowy, śpiew

przebieg zajęć

1

Na północ!

Zajęcia możesz zacząć od wprowadzenia muzycznego. Sięgnij po materiały muzyczne z załącznika. Jeśli pracujesz z dziećmi słyszącymi, zapowiedz grupie, że zanim usłyszą historię, przeniosą się za pomocą dźwięku do miejsca, z którego pochodzi. Poproś dzieci, aby ułożyły się wygodnie na dywanie, zamknęły oczy i słuchając muzyki, spróbowały sobie wyobrazić miejsce, z którego ona pochodzi. Dzieci migające również mogą poznać nagranie - w wersji graficznej. W tym celu skorzystaj z programu, który umożliwia tworzenie wizualizacji dźwięków (możesz je stworzyć tu: https://www.veed.io/).

1. Poproś dzieci, aby ułożyły się wygodnie na dywanie tak, by mogły obserwować rzutnik. Powiedz dzieciom, że dziś wyruszycie w podróż do Skandynawii. Zapytaj, czy słyszały o niej wcześniej i co wiedzą na jej temat. Powiedz im, że znajduje się ona na północ od Polski (możesz użyć mapy lub globusa, żeby pokazać ten obszar). Wyświetl dzieciom obrazy z załącznika pokazujące skandynawskie krajobrazy. Zapytaj, czym ich zdaniem to miejsce różni się od Polski.

2. Następnie poproś uczniów, aby dobrali się w pary lub trójki i rozlosuj pomiędzy grupki wydrukowane obrazy z załącznika. Zwróć uwagę dzieci, że na otrzymanych zdjęciach brakuje ludzi. Poproś, aby zastanowiły się, co ludzie mogą robić w miejscach pokazanych na otrzymanym obrazie i pokazały to w formie krótkiej scenki. Zaproś chętne grupy do prezentacji swoich scenek. Za każdym razem jako tło scenki wyświetlaj na rzutniku obraz, nad którym pracowała dana ekipa.

15 min
2

Jak powstał człowiek?

1. Zapowiedz uczniom, że za chwilę poznają historię, która dotyczy początku świata i stworzenia ludzi. Podkreśl, że ta wersja powstała na podstawie wierzeń ludzi zamieszkujących Skandynawię setki lat temu – w czasach, kiedy nauka nie dostarczała wiedzy na ten temat i ludzie sami tworzyli swoje wyobrażenia o początkach świata. Włącz film (nie prezentuj historii w całości, ustaw początek na 10:08). Obejrzyjcie fragment aż do momentu stworzenia ludzi (14:30). Nagranie znajdziesz na końcu scenariusz w polu „Zobacz też".

2. Po obejrzeniu poproś uczniów, by opowiedzieli, jak Skandynawowie wyobrażali sobie powstanie człowieka.

10 min
3

Ożywiamy… kłodę!

1. Rozłóż na środku kręgu, w którym siedzicie, różne przedmioty (deski, patyki, gałązki, szyszki, kamyki itp.). Przypomnij, że przed chwilą rozmawialiście o tym, że bracia Odyn, Wili i We stworzyli ludzi z drewnianych kłód. Wy również sprawdzicie, czy da się ożywić martwe przedmioty. Poproś każdego, aby wybrał sobie jeden z przedmiotów. Przypomnij, że bracia nadali kłodom imiona (zapytaj jakie) i poproś, by każdy dał imię swojemu przedmiotowi. Jaki będzie znak tego przedmiotu? Następnie odtwórzcie całą kolejność stwarzania świata – możesz pytać uczniów o kolejne etapy, a w razie potrzeby przypominać, co się na nie składało.

a/ pierwszy z braci obdarzył kłody duszą i życiem. Zapytaj, w jaki sposób możecie sprawić, aby Wasze przedmioty sprawiły wrażenie żywych – co robią żywe istoty. Następnie (nawiązując do pojawiających się odpowiedzi) zaproponuj, że teraz wykonacie kilka działań, które sprawią, że przedmioty ożyją:

- istoty żywe oddychają: spróbujecie poruszać przedmiotem tak, aby naśladować oddech;

- istoty żywe patrzą na świat i innych: zastanówcie się, gdzie Wasz przedmiot ma oczy i spróbujcie rozejrzeć się nim po sali, następnie sprawcie, by przedmiot spojrzał Wam w oczy, a potem – by spojrzał na kilka innych przedmiotów;

- istota żywa porusza się: sprawdźcie, jakie możliwości ruchu ma Wasz przedmiot – czy ma jakieś kończyny, które można wprawić w ruch? Sprawdźcie, w jaki sposób mógłby przemieścić się z miejsca na miejsce.

b/ drugi z braci obdarzył kłody umiejętnością snucia marzeń i wolną wolą. Zapytaj, co to znaczy, że ktoś ma wolną wolę (w razie potrzeby wyjaśnij ten termin). Poproś, aby wasze przedmioty, zgodnie z wolną wolą, zrobiły teraz to, na co mają ochotę. Co by to było? Podskoczyłyby do góry? Ucięły krótką drzemkę? Zaprosiły do zabawy w berka inny przedmiot?

Daj chwilę na zabawę, a następnie poproś, by przez chwilę pomyślały, o czym ich przedmiot może marzyć i jak to pokazać. Niech dobiorą się w pary i pokażą sobie nawzajem krótkie scenki dotyczące marzenia ich przedmiotu.

c/ trzeci z braci obdarzył kłody zmysłami. Zapytaj dzieci, jakie znają zmysły.

Poproś, aby każda para wybrała sobie jeden zmysł i zastanowiła się wspólnie, w jaki sposób ich przedmiot może go użyć. Pokażcie sobie nawzajem z inną parą mikroscenki, w których przedmioty posługują się wybranym zmysłem (np. nasłuchują czegoś, tańczą do muzyki, jedzą niedobry posiłek itp.).

2. Na koniec usiądźcie wspólnie w kole i zapytaj dzieci o ich wrażenia z ożywiania martwych przedmiotów. Co było w tym łatwe, co było trudne? Co sprawiało, że przedmioty rzeczywiście wyglądały jak żywe?

20 min
4

Jak wyglądał świat?

1. Wysłuchajcie dalszej części historii, które przedstawia opis całego świata (do końca filmu).

2. Poproś dzieci, aby utworzyły dziewięć grup i rozlosuj pomiędzy nie krainy mitycznego świata. Zapowiedz, że zadaniem każdej z nich jest wymyślenie, jak mogło wyglądać to miejsce. Daj dzieciom do dyspozycji różnorodne materiały (bibuła, plastelina, kolorowe i czarno-białe gazety, guziki, pióra, tasiemki, ścinki materiału, szary papier itp.) i powiedz, że do dyspozycji mają przestrzeń jednej ławki, na której stworzą przedstawioną w micie krainę. Jako punkt wyjścia do pracy zostaw grupom karteczki z opisem danego miejsca w utworze (dla starszych klas) lub każdej grupie przeczytaj opis z kartki (młodsze klasy).

Asgard: tu mieszkają bogowie, którzy władają światem. Mieści się u samego szczytu.

Kraina Elfów: tu mieszkają istoty dobre i łagodne, piękne niczym słońce i gwiazdy.

Kraina Karłów: mieszkańcy tej krainy znani są z tego, że są świetnymi rzemieślnikami. Żyją pod górami i wznoszą swoje niezwykłe siedziby.

Midgard: świat kobiet i mężczyzn, świat będący naszym domem. Ma kształt płaskiego dysku. 

Kraina Lodowych Olbrzymów: jest mroczna, zimna i niebezpieczna. 

Vanaheim, gdzie żyją Wanowie. Wanowie rywalizują z bogami z Asgardu.

Niflheim: kraina mrocznych mgieł i mrozu.

Muspell: kraina wiecznych ogni, świat płomieni, gdzie czeka Surtr - strażnik świata.

Hel: to kraina umarłych.

3. Obejrzyjcie kolejno wszystkie krainy. Jeśli macie czas, możecie też wykorzystać je jako scenę. Umieście tam stworzone we wcześniejszym etapie postaci i zainscenizujcie przygodę, która mogłaby się wydarzyć w tej krainie. Możecie obejrzeć te historie wspólnie w formie przedstawienia prezentującego kolejne krainy i życie w nich.

40 min
5

Podsumowanie

Zapytaj dzieci, jak się czuły, budując nowe światy i próbując ożywić przedmioty. Co to według nich znaczy tworzyć – jak rozumieją to słowo?

5 min

Materiały dodatkowe

Galeria zdjęć ze spektakli i filmów