Konspekt zajęć

Teatralna charakterystyka bohatera

lekcja
Wiek 10-13 lat
06.01.2018 autor: Agnieszka Szymańska, Katarzyna Piwońska

tagi

analiza postaci, praca z ciałem, tworzenie etiudy, tworzenie monologu postaci

czas

90min

W tym scenariuszu proponujemy, aby pisanie charakterystyki bohatera zastąpić stworzeniem jego scenicznego portretu. Uczniowie wykonują serię zadań, która pozwala im zobaczyć literackie postaci w bardzo konkretnych aspektach i stowrzyć na tej podstawie sceny prezentujące bohatera. Korzystając z tego schematu, można zbudować kilka alternatywnych charakterystyk wybranego bohatera lub posłużyć się nim do zbudowania teatralnych portretów różnych postaci występujących w lekturze. Scenariusz może być także przeznaczony do pracy w kołach teatralnych do budowania postaci lub pracy nad adaptacją tekstu.

cele zajęć

Metody pracy

rozmowa , pokaz, improwizacje ruchowe, ćwiczenia dramaturgiczne

Przygotowanie do zajęć

środki dydaktyczne

Kartki w formacie A4 (po kilka sztuk dla każdej z grup - posłużą one do robienia notatek i wykonania rekwizytów/elementów kostiumów). Kartka z pytaniami do bohatera dla każdej z grup. 

aranżacja przestrzeni

Duża sala szkolna lub sala gimnastyczna (konieczna przestrzeń do swobodnego ruchu podczas zajęć).

zadanie dla ucznia

dodatkowy opis

przebieg zajęć

1

Postać w ruchu

Poproś uczniów o to, by zaczęli spacerować po sali swoim neutralnym krokiem. Po chwili poleć, by wybrali jedną interesującą dla nich postać z lektury (zachęć ich, by pomyśleli nie tylko o głównym bohaterze). Od tego momentu mają się poruszać tak, jak ich zdaniem mógłby poruszać się wybrany bohater i realizować podawane przez Ciebie polecenia:

- spaceruj jak wybrana postać;

- spiesz się jak wybrana postać;

- powitaj się z kilkoma spotkanymi osobami jak wybrana postać.

Na koniec ćwiczenia zapytaj, czy udało się uczniom rozpoznać, jakie postaci wybrali ich koledzy? Co pozwalało to ustalić?

10 min
2

Pierwsze refleksje

Poproś, by uczniowie utworzyli zespoły, w których spotkają się osoby wcielające się w pierwszym ćwiczeniu w tego samego bohatera (jeśli któryś jest szczególnie popularny, możesz utworzyć dwie mniejsze grupy).

Wariant: Jeśli zależy Ci, by uczniowie pracowali nad charakterystykami kilku konkretnych bohaterów lektury, poproś, by wylosowali kartki, na których są zapisane nazwy tych postaci i w ten sposób utwórz zespoły. Na tym etapie możesz też podzielić klasę na grupy i poprosić wszystkie zespoły o zajęcie się tym samym bohaterem.

Poproś, aby wszyscy członkowie zespołu podzielili się krótko swoim pierwszym skojarzeniem z tą postacią.

Wariant: Jeśli masz więcej czasu, poproś uczniów, by każdy indywidualnie narysował symboliczny portret wybranego/wylosowanego bohatera. Następnie niech uczniowie w grupach omówią i porównają przygotowane wizerunki postaci.

10 min
3

Zbieranie materiału scenicznego

Co kilka minut podawaj grupom kolejne polecenia do pracy (dopasuj czas do wymogów zadania):

- zastanówcie się nad pięcioma emocjami, które najczęściej przeżywa ta postać;

- zapiszcie jedno zdanie, które mogłaby wypowiedzieć ta postać, najbardziej dla niej typowe (zwróćcie uwagę na temat i formę wypowiedzi);

- korzystając z kartek papieru stwórzcie co najmniej jeden przedmiot lub element garderoby, który wiąże się z tą postacią, jest dla niej charakterystyczny;

- zastanówcie się nad tym, jak mógłby wyglądać ruch tej postaci: jakie są charakterystyczne dla niej pozycje ciała, mimika, jak gestykuluje? w jaki sposób wykonuje swoje codzienne czynności?

- w imieniu postaci udzielcie odpowiedzi (i zapiszcie je) na następujące trzy pytania: 1. jaką wartością kierujesz się w życiu? 2. w jakiej przestrzeni czujesz się najlepiej? z jakiego powodu? 3. jaki utwór muzyczny najlepiej Cię opisuje, dlaczego?

 

20 min
4

Tworzenie charakterystyk

1. Poproś zespoły, aby wykorzystując zgromadzone we wcześniejszych etapach elementy, przygotowały etiudy, które pozwolą zaprezentować/przybliżyć pozostałym ich postać. Rozlosuj między grupy kartki z konwencjami, w których mają przygotować swoje sceny dotyczące bohaterów (np. teleturniej, talk-show, szkolenie przygotowujące do bycia daną postacią, film przyrodniczy o tej postaci, wystawa poświęcona bohaterowi itp.). Podkreśl, że w scenie powinni uczestniczyć wszyscy członkowie grupy.

Wariant: Kiedy zespoły będą już kończyć pracę nad swoimi etiudami przekaż im dodatkową instrukcję do pracy nad etiudą (możesz poprosić wszystkie zepsoły o to samo lub rozlosować różne wskazówki). Mogą to być na przykład takie hasła:

- zastanówcie się, jakie element sceny jest obecnie najmniej istotny - sprawcie, by stał się najważniejszy w etiudzie;

- zmieńcie początek etiudy;

- zastanówcie się, jaki mógłby byc najbardziej zaskakujący finał Waszej sceny - wykorzystajcie go;

- wporwadźcie do sceny element ruchowy (np. taneczny, gimnastyczny...)

- która ze scenicznych postaci jest najmniej barwna? Sprawcie, by była bardziej wyrazista.

Listę tę można dowolnie uzupełniać - ważne, by znalazły się na niej polecenia, które pozwolą zespołom zwrócić uwagę na relację pomiędzy formą i treścią ich etiudy.

20 min
5

Bohater na scenie

Zaproś zespoły do prezentacji scen. Po każdej z nich poproś uczniów o komentarze. Za każdym razem zaczynaj od przedstawionego wizerunku postaci i relacji z literackim pierwowzorem. W dalszym kroku przejdź do omowienia scenicznych rozwiązań i teatralnych znaków użytych przez grupę. W ten sposób omówcie wszystkie sceny.

Wariant: Jeśli prowadzisz zajęcia wokół jednego bohatera lektury, zaproś uczniów do porównania zaprezentowanych charakterystyk – jakie elementy są wspólne dla nich, co się pojawiło wielokrotnie? Jakie elementy były niespodziewane? Jaki obraz bohatera wyłania się po obejrzeniu kolażu tych scen.

30 min