Konspekt zajęć

Szczęśliwa wyspa – opowieści z dobrego świata

lekcja
Wiek 13-16 lat
19.09.2016 autor: Joanna Sarnecka

tagi

język polski, praca z przedmiotem, tworzenie historii, sztuka opowiadania, improwizacja tekstowa

czas

90min

Celem zajęć jest zapoznanie uczniów z warsztatem opowiadacza. Uczniowie poszukują odpowiedzi na pytanie, co to znaczy dobrze opowiadać i sprawdzają je w praktycznym działaniu podczas lekcji. Daje to okazję do uświadamiania sobie potencjału tkwiącego w ich własnej wyobraźni. Punktem odniesienia w pracy jest opowiadanie Kalmana Segala „Egzotyka”.

cele zajęć

  • rozwijanie umiejętności płynnego opowiadania;
  • wzmocnienie ekspresji;
  • rozwijanie umiejętności językowych.

 

Metody pracy

gry i zabawy teatralne, praca z tekstem, rozmowa kierowana, ćwiczenia literackie, ćwiczenia improwizacyjne, ćwiczenia głosowe

Przygotowanie do zajęć

środki dydaktyczne

Instrument perkusyjny. Opowiadania Kalmana Segala „Egzotyka”. Tablica lub flipchart. Dowolny wycinek z gazety (np. horoskop, ogłoszenie).

aranżacja przestrzeni

Przestrzeń do działania w środku klasy, krzesła w kręgu z możliwością odsunięcia na czas działań ruchowych.

zadanie dla ucznia

dodatkowy opis

przebieg zajęć

1

Część I: Rozgrzewka - trening opowiadacza

  1. Stańcie w kółku. Zachęć uczniów, by przez minutę robili najdziwniejsze miny, rozciągając twarz. Następnie, żeby językiem policzyli zęby.
  2. Niech uczniowie nabiorą powietrza i wypuszczają je krótkimi dmuchnięciami. Zwróćcie uwagę, żeby przy krótkich wydechach poruszał się brzuch.
  3. Rozdaj uczniom dowolny, przygotowany wcześniej, krótki fragment tekstu (może być kilka zdań z gazetowego artykułu, horoskop,  ogłoszenie z anonsów). Spróbujcie przeczytać go wspólnie kilka razy w różny sposób: głośno, szeptem, śpiewając na jednym tonie, otwierając bardzo szeroko usta. Kiedy uczniowie zapamiętają słowa, powiedz im, by chodzili po sali, wypełniali równomiernie przestrzeń (nie w kółko, w różnych kierunkach), powtarzając poznany tekst bez żadnej emocji (możecie to sobie określić na skali emocji jako 0) a ty, co pewien czas wypowiesz nazwę jednej z emocji i wówczas każdy uczeń staje przy najbliższej w sali osobie i wypowiada ten sam tekst wkładając w niego podaną przez ciebie emocję (radość, rozpacz, nuda, przerażenie).
15 min
2

Dobra opowieść - dobry opowiadacz

Usiądź z uczniami w kręgu. Powiedz, żeby przygotowali kartkę i coś do pisania. Zaproponuj, żeby zamknęli oczy i przypomnieli sobie kogoś, kogo świetnie się słuchało (jak opowiada, wykłada, przemawia…). Może to być zarówno postać publiczna, jak i z życia prywatnego. Powiedz, żeby spróbowali sobie w wyobraźni odtworzyć tę opowieść, wypowiedź, żeby się w nią wsłuchali, przyjrzeli się mówcy, przeanalizowali głos, postawę ciała. Następnie poproś, żeby zapisali na kartce wszystkie rzeczy, cechy, elementy, które sprawiły, że ta osoba, dobrze opowiadała, że się jej dobrze słuchało.

Następnie poproś uczniów, by dobrali się w kilkuosobowe grupy (4 – 5 osób) i w takich zespołach omówili zapisane przez siebie cechy i z nich wybrali maksymalnie 5 ich zdaniem najważniejszych. Następnie zgromadź wszystkich wokół flipczartu lub tablicy, poproś, by każda z grup opowiedziała o cechach dobrego mówcy, które uznała za najistotniejsze. Poprowadź dyskusję, konfrontując różne stanowiska. Może się bowiem okazać, że uczniowie mają różne potrzeby i inne wizje dobrej opowieści i dobrego mówcy, i jest to pożądana sytuacja. Stwórzcie wspólnie zasady dobrego przemawiania/opowiadania. Wypiszcie zebrane informacje dzieląc je na dwie kategorie: dobra opowieść, dobry mówca.

 

25 min
3

Regulamin opowiadcza

Przeczytajcie głośno reguły dobrej opowieści i powieście w sali. Zapytaj uczniów, czy były jakieś reguły, z których musieli zrezygnować, wybierając te najważniejsze, a które też wydają im się istotne. Możecie je dopisać jeśli uznacie, że nadal są ważne.

5 min
4

Część II: Wyprawa po skarb

Jeśli to możliwe, na początek wyjdźcie na zewnątrz. Każdy ma znaleźć jeden przedmiot. Może to być kamień, patyk, cokolwiek, co go zainteresuje. Jeśli nie ma takiej możliwości, przygotuj pudełko z przedmiotami. Dobrze jeśli są abstrakcyjne, nie kojarzą się wprost z jakąś funkcją: kamienie, listki, patyki, kwiat, fragment starej zabawki. Możesz też przyniesienie przedmiotu zadać uczniom jako zadanie domowe.

5 min
5

Historia przedmiotu

Niech uczniowie położą przedmioty pośrodku sali, usiądźcie w kręgu wokół nich. Niech każda osoba wstaje, bierze i pokazuje innym swój przedmiot i mając do dyspozycji maksymalnie minutę opowiada historię związaną z przedmiotem. Może się ona opierać na skojarzeniu – być realistyczna lub fantastyczna – pozostaw uczniom pełną dowolność. Każdego nagradzajcie brawami. Podsumujcie: co się wam podobało? Uzupełnijcie Regulamin opowiadacza, jeśli jest taka potrzeba.

15 min
6

Wspólne czytanie

Przeczytajcie głośno opowiadanie Kalmana Segala.

5 min
7

Wspólna opowieść

Siądź razem z uczniami w ciasnym kręgu. Zaproponuj im, żeby zamknęli oczy i wyobrazili sobie, że docierają na brzeg opisanej przez Segala wyspy, miejsca, w którym każdy chciałby się znaleźć, idealnego miejsca. Poproś, aby Ci o nim opowiedzieli, stosując ustalone na poprzedniej lekcji reguły dobrego opowiadania. Jeśli jest taka potrzeba, przeczytajcie je jeszcze raz głośno. Możesz  zadawać pomocnicze pytania. Jak wygląda, jaka jest pora dnia lub nocy? Czym przybywają? Statkiem? Helikopterem, samolotem? Jak to się dzieje? Czy podróż była miła, czy wyczerpująca? Czy tubylcy są na brzegu, czy przychodzą? Jak wyglądają? Jak brzmi ich język? Jak się zachowują? Jak poznajecie ich sposób zachowania, wrażliwość? (poprowadź wizualizację) W kręgu, osoba po osobie, opowiedzcie o tym, co zobaczyliście, kiedy dotarliście na brzeg wyspy. Pierwsze okrążenie poświęćcie Waszemu przybyciu, drugie opisowi samej wyspy, trzecie okrążenie niech dotyczy tubylców, ich zwyczajów, wyglądu, zachowania. Możecie tę opowieść nagrać, a potem wspólnie wysłuchać i skomentować.

Wariant: Możecie poprowadzić to ćwiczenie w grupach lub parach. Poproś uczniów, aby sprawdzili, czy ich historia spełnia zasady dobrej opowieści utworzone wcześniej. Czego jej brakuje? A może trzeba uzupełnić zbiór reguł o nowe?

15 min
8

Zakończenie: powrót z podróży

Podziękuj uczniom za otwartość. Zwykle opowieść o wyspie to okazja, żeby przywołać swoje bardzo osobiste wyobrażenie o pięknym miejscu. Na koniec zaproponuj, żeby każdy podał każdemu rękę i podziękował za jego opowieść próbując konkretnie nazwać, co mu się podobało w jego opowieści.

5 min

Zobacz także

  • Christel Oehlmann, O sztuce opowiadania. Jak snuć opowieści, prawić baśnie, gawędzić i opowiadać historie. Vademecum praktyka, Kraków 2012
  • I. B. Singer, Opowiadania dla dzieci, Poznań 2005
  • Kalman Segal, Egzotyka, [w:] Magdalena Ruta, Pomiędzy dwoma światami. O Kalmanie Segalu, Kraków 2003
  • Przyjemności opowiadania, pod red. Małgorzaty Litwinowicz, Warszawa 2006
  • Tomasz Chomiszczak, Kalman Segal. Archiwariusz zabitego miasteczka, Sanok 2008
  • Kalman Segal, Śmierć archiwariusza, Warszawa 1967
  • Sztuka opowiadania - dowiedz się więcej o sztuce opowiadania w innych kręgach kulturowych