Konspekt zajęć

Patrzeć dłońmi, widzieć nosem

pozalekcyjne
Wiek 6-10 lat
19.09.2016 autor: Anna Zalewska-Uberman

tagi

godzina wychowawcza, język polski, świadomość społeczna, niepełnosprawność, zmysły

czas

90min

Zajęcia zrealizowane w oparciu o fragment książki „Opowieści o Błękitnym Psie, czyli o rzeczach trudnych dla dzieci”. Celem warsztatów jest wprowadzenie uczestników do świata zmysłów bez użycia wzroku oraz wejście w rolę osoby niewidomej, przy zastosowaniu miedzy innymi technik dramowych, koncentrujących się na zmyśle dotyku.

cele zajęć

  • wprowadzenie do świata zmysłów;
  • udział w ćwiczeniach bazujących na wyłączeniu zmysłu wzroku (próba zrozumienia doświadczenia osób niewidomych);
  • usprawnienie funkcjonowania społeczno-emocjonalnego, kształcenie postawy empatycznej i rozumienia różnorodności społeczeństwa;
  • refleksja nad sytuacją osób niepełnosprawnych w społeczeństwie;
  • kształtowanie umiejętności współdziałania w grupie;
  • ćwiczenie orientacji przestrzennej i rozwijanie zmysłu dotyku.

Metody pracy

gry i zabawy teatralne, rozmowa kierowana, dyskusja, ćwiczenia ruchowe, ćwiczenia improwizacyjne, burza mózgów

Przygotowanie do zajęć

środki dydaktyczne

1. Przepaski na oczy. 2. Materiały o zróżnicowanej strukturze do przygotowania ścieżki sensorycznej: folia zwykła, wycieraczka, gazety, folia bąbelkowa, guziki, ścinki różnych materiałów etc .(w przypadku zajęć w plenerze: piasek, kasztany, żwir, kamienie, liście, patyki etc.). 3. Plansze z nazwami zjawisk przyrodniczych/fizycznych. 4. Kartki A4, ołówki, kredki.

aranżacja przestrzeni

Pusta sala lekcyjna lub plener.

zadanie dla ucznia

dodatkowy opis

przebieg zajęć

1

Rozgrzewka

Figury w przestrzeni

Stańcie w kole. Poproś dzieci, żeby chwyciły się za ręce i z zamkniętymi oczami, na zawołanie układały następujące figury: koło, kwadrat, owal, trójkąt; siadały i wstawały, podskakiwały tak, żeby nie rozerwać koła.

 

Pociąg

Podziel uczniów na trzyosobowe zespoły mniej więcej o równym wzroście. Dwie pierwsze osoby zamykają oczy i stają się lokomotywą. Trzecia osoba jest maszynistą, ma otwarte oczy i prowadzi lokomotywę tak, żeby uniknąć zderzenia z pozostałymi pociągami.

 

Po wykonaniu dwóch ćwiczeń spróbujcie odpowiedzieć na pytanie czy trudno jest się porozumiewać i współdziałać bez użycia wzroku. Co sprawia trudność? Co jest ułatwieniem?

10 min
2

Nasłuchiwanie

Usiądź z uczniami w kole. Poproś ich, aby położyli ręce na zamkniętych powiekach i pozostali w ciszy na sześćdziesiąt sekund. Po upływie tego czasu niech opowiedzą o swoich wrażeniach. Czy poczuli jakieś zapachy? Jakie dźwięki udało się im usłyszeć? Czy trudno było wytrzymać minutę z zamkniętymi oczami?

5 min
3

Wprowadzenie do tematu - wspólna lektura

Pozostańcie w kole. Odczytaj głośno uczniom fragment książki Beaty Majchrzak „Opowieści o Błękitnym Psie czyli o rzeczach trudnych dla dzieci” i przeprowadź z nimi luźną, kierowaną, rozmowę tematyczną. Przykładowe pytania:

 - Dlaczego dziewczynka nie lubi swoich oczu?

- W jaki sposób Basia robi zakupy?

- Co to znaczy „widzieć nosem” i „patrzeć dłońmi”?

- W jaki sposób psy mogą pomagać ludziom? (pies-przewodnik, pies-ratownik, pies-przyjaciel)

- Jaką rolę w życiu Basi odegrał niebieski, magiczny pies?

- Czy spotkaliście kiedyś osobę niewidomą? Jakie uczucia towarzyszyły temu spotkaniu?

 

20 min
4

Ścieżka sensoryczna

Ułóż wspólnie z uczniami ścieżkę sensoryczną z wcześniej zgromadzonych materiałów o zróżnicowanych fakturach. Zaproponuj dzieciom przejście przez drogę z zamkniętymi oczami i opisanie swoich odczuć.

10 min
5

Prowadź mnie

Ćwiczenie „Prowadź mnie” (z bazy ćwiczeń: Teatroteka).

Powiedz uczniom żeby dobrali się w pary. Jedna osoba wchodzi w rolę przewodnika, druga w rolę „niewidomego”. Potem następuje zamiana.

Wariant: Można kierować partnera swoim głosem, ustalając odgłos, w kierunku którego ma się udać.

Porozmawiaj z dziećmi o odczuciach, jakie budzi chodzenie bez możliwości widzenia oraz sytuacja odpowiedzialności za drugą, uzależnioną od nas osobę. Zapytaj uczniów, w której z ról, czuli się bardziej komfortowo? Porozmawiajcie o sytuacji osób niepełnosprawnych i o tym, jakie dzieci widzą możliwości pomocy takim osobom. Zastanówcie się, co to znaczy „pomagać komuś z wyczuciem” – czy pomaganie może komuś sprawić przykrość, jak tego unikać?

Zróbcie burzę mózgów i zapiszcie, jak można pomagać niewidomym z wyczuciem. Co Wam przychodzi do głowy? Np. robienie zakupów, przeprowadzenie przez ulicę, podarowanie samodzielnie wykonanej książki dotykowej, pomoc w zejściu ze schodów, wspólne spędzanie czasu, kupienie białej laski etc.

15 min
6

Opisz świat bez kolorów

Usiądźcie ponownie w kole. Spytaj uczniów, czy pamiętają, w jaki sposób niewidomej Basi udało się zobaczyć niebieskiego psa. Przypomnijcie to sobie wspólnie.

 

Pokaż dzieciom kilka plansz z nazwami zjawisk przyrodniczych/fizycznych (np. deszcz w kolorach tęczy, słoneczna łąka, topniejący śnieg, wzburzone morze, ciemny las, fruwające bańki mydlane) i poproś chętnych o jak najbardziej obrazowe opisanie tych zjawisk bez używania kolorów, tak, żeby niewidomi mogli je sobie wyobrazić.

Wariant: Możesz do tego ćwiczenia połączyć uczniów w pary. Rozlosuj między uczniów kartoniki z nazwami zjawisk przyrodniczych/fizycznych i poproś, aby w parach opisali sobie kolejno dane zjawiska. Na koniec niech pary opowiedzą sobie, co było dla nich trudnością podczas zadania.

 

Zapytaj uczniów, co to jest wyobraźnia i dlaczego jest potrzebna niewidomym?

Sugestia: W tym miejscu można też wprowadzić zagadnienie dostępności sztuki dla osób niewidomych (np. audiodeskrypcję).

15 min
7

Codzienne wyzwania

Uświadom dzieciom, że dla niewidomych nawet zwykłe codzienne czynności (ścielenie łóżka, sprzątanie zabawek, ubieranie się) mogą stanowić wyzwanie. Dzieci zamykają oczy i próbują wykonać przykładowe czynności:

 - zdjąć i założyć but;

- narysować koło, dom, drzewo;

- napisać swoje imię;

- zrobić przysiad;

- otworzyć okno/drzwi/usiąść w ławce.

Zadaj uczniom pytanie, co pomaga niewidomym w codziennym funkcjonowaniu? Zastanówcie się wspólnie, na ile przestrzeń publiczna jest dostosowana do potrzeb osób niewidomych. Jeśli czas na to pozwala, możecie zbadać pod tym kątem przestrzeń Waszej szkoły i wokół niej.

Praca domowa: Zachęć uczniów do obserwowania drogi do domu pod kątem poruszania się osób niewidomych na tej trasie - jakie trudności mogłyby wystąpić dla niewidomej osoby?

15 min