Konspekt zajęć

Bohaterowie w moich oczach

lekcja
Wiek 13-16 lat
07.01.2018 autor: Aleksandra Drzazga

tagi

analiza postaci, praca z ciałem, analiza tekstu

czas

90min

„Zaletą literatury jest to, że pozwala ludziom postawić się na miejscu innych” – pisał Immanuel Kant. Podczas tych zajęć uczniowie spróbują wcielić się w postaci literackie i odkryć dlaczego działają w określony sposób i dokonują konkretnych wyborów. Przyjrzą się temu, co i jak zapamiętują o bohaterach lektury po jej przeczytaniu. Scenariusz pozwala zwrócić uwagę na to, że każdy odbiorca może inaczej doświadczać danej postaci. Konspekt może być wykorzystany do omówienia dowolnej lektury lub spektaklu.

cele zajęć

  • zainspirowanie uczniów do refleksji nad bohaterami wybranej lektury;
  • zachęcanie uczniów do namysłu nad konstrukcją postaci literackiej, teatralnej, filmowej
    i elementami tej konstrukcji;
  • przekład tekstu literackiego na działania teatralne;
  • danie uczniom możliwości doświadczenia postaci literackiej w działaniu;
  • wchodzenie w rolę, budowanie postaci na podstawie szczątkowych tylko informacji na temat postaci;
  • rozwijanie umiejętność improwizacji;
  • poszerzanie kompetencji językowych i zakresu słownictwa.

Metody pracy

rozmowa , performans, improwizacje słowne, improwizacje ruchowe

Przygotowanie do zajęć

środki dydaktyczne

Taśma malarska, kartki w formacie A4 (po jednej dla grupy). Odtwarzacz muzyki lub komputer z głośnikami.

aranżacja przestrzeni

Przestrzeń pozwalająca na swobodny ruch.

zadanie dla ucznia

dodatkowy opis

przebieg zajęć

1

Rozgrzewka – jak pamiętamy postać?

Ustal z uczniami, w którym miejscu sali znajduje się miejsce pokazów (tylko na potrzeby tego ćwiczenia). Poproś, aby wszyscy swobodnie poruszali się po całej przestrzeni. Niech na Twoje klaśnięcie grupa zatrzymuje się, a chętny uczeń zajmuje wyznaczone wcześniej miejsce i oznajmia głośno, którym bohaterem omawianej lektury chce się na moment stać, a następnie pyta grupę: „Kto mnie zna?”. Niech uczniowie (nie więcej niż pięć osób), którzy znają tego bohatera, podniosą ręce i staną za uczniem w roli bohaterem. Poproś, by wychylając się na różnych poziomach zza niego, opisali tego bohatera podając jego cechę charakteru, wyglądu, ulubione działanie, sposób poruszania lub swoją dowolną refleksje związaną z tą postacią. Powiedz, że zadaniem głównej postaci jest pokazanie działaniem lub pozą propozycji kolegów. Osoba w roli może także wypowiadać kwestie charakterystyczne dla wybranej postaci. Przećwiczcie ten mechanizm przy pierwszej postaci, a przy kolejnych powtarzajcie płynnie wg tego samego schematu. 

15 min
2

Wybór bohatera

Poproś uczniów, żeby wybrali interesującego ich bohatera spośród tych, którzy pojawili się w pierwszej części ćwiczenia. Następnie poleć, żeby dobrali się w czwórki – kluczem niech będzie wybrany przez każdego bohater (może powstać więcej niż jeden zespół dotyczący tej samej postaci).

Pozwól uczniom porozmawiać chwilę o wybranych bohaterach: co było motywacją ich wyboru ? Co ich interesuje w konstrukcji, historii tej postaci?

10 min
3

Bohaterowie na osi czasu

Zapowiedz grupom, że będą nadal pracować nad swoimi postaciami. Niech zespół zdecyduje o wyborze jednego momentu w historii tego bohatera przedstawionej w książce/spektaklu. Poproś o umieszczenie tego momentu na osi czasu (tak jak na lekcji historii) i oznaczenie go jako teraźniejszości. Rozdaj zespołom po arkuszu papieru, żeby narysowały taką oś. Następnie niech zaznaczą na niej wydarzenia z przeszłości i przyszłości bohatera (w stosunku do wskazanego momentu). 

Poproś, aby każdy zespół przygotował prezentację bohatera o następującej strukturze:

- pierwszy uczeń improwizuje wypowiedź bohatera w wybranym przez grupę momencie oznaczonym jako teraźniejszość;

- drugi uczeń improwizuje wypowiedź bohatera dotyczącą wydarzeń (lub wydarzenia) poprzedzających wybrany moment, prowadzących do niego (przeszłość);

- trzeci uczeń improwizuje wypowiedź bohatera dotyczącą przyszłości – wydarzeń, które nastąpiły w konsekwencji wybranego momentu.

- czwarta osoba jest performerem, który odgrywa opowieść kolegów dzięki ruchowi, gestowi, dźwiękowi, pozycjom ciała – może w dowolny sposób zinterpretować tekst wypowiadany przez kolegów;

- elementem scenograficzno- przestrzennym wspólnym dla wszystkich zespołów ma być wyklejona przez Ciebie w przestrzeni sali oś czasu - niech każda grupa ustali, w jaki sposób ukaże losy bohatera na tej osi (podkreśl, że ważne jest zaznaczenie momentów przejścia pomiędzy trzema etapami przeszłością i teraźniejszością oraz teraźniejszością i przyszłością). Zaznacz, że postaci powinny się wypowiadać zgodnie z chronologią wydarzeń.  Powiedz uczniom ,że prezentowane działania powinny płynnie przechodzić jedno w drugie, tak jak w choreografii, z momentem zatrzymania w trzech punktach czasowych. Możesz zaproponować muzykę do działań uczniów.

Daj im 15 minut na to, by przemyśleli, co poszczególne osoby chcą opowiedzieć i jak zaprezentować swoją historię bohatera. W czasie, kiedy będą pracować, wyklej za pomocą taśmy malarskiej oś czasu, na której będą odbywać się perfromansy grup.

Po zakończonej pracy obejrzyjcie przygotowane akcje i skomentujcie je.

 

Wariant: 

Poproś uczniów, żeby zastanowili się, czy do punktu określonego jako „teraźniejszość” mogły doprowadzić jakieś inne wydarzenia? Czy to wydarzenie mogło mieć inne konsekwencje? Poproś uczniów, by odegrali tę historię jeszcze raz, sprawdzając, jak to wpłynie na postrzeganie bohatera – czy teraz ujawniły się jakieś jego nowe cechy?

Pozwól chwilę porozmawiać w  grupie na temat poczynionych zmian. Jak te zmiany wpłynęły na konstrukcje bohatera oraz na postrzeganie przez uczniów wpływu wydarzeń na losy jednostki.

45 min
4

Podsumowanie

Pozwól uczniom wypowiedzieć swoje refleksje po obejrzeniu historii.

Zapytaj uczniów, co nowego odkryli w prezentowanych postaciach? Jak różnią się od siebie wizerunki postaci zaprezentowane w pierwszym spontanicznym ćwiczeniu, jak w bardziej przemyślanej i przygotowanej prezentacji? Porozmawiajcie o postaciach. Czy przyglądanie się bohaterom pozwoliło Wam inaczej spojrzeć na decyzje podejmowane przez ludzi w świecie realnym? Wspólnie zastanówcie się jak wydarzenia kształtują postaci literackie, ale także każdego człowieka. Jakie widzicie zależności pomiędzy doświadczeniami bohatera, jego przeżyciami, osobowością, postawą wobec świata i wartościami?

20 min